کاتالیزور خودرو چیست؟
نوامبر 16, 2025
کاتالیزور یا «کاتالیست» یکی از مهمترین قطعات سیستم اگزوز خودرو است که وظیفه کاهش آلودگی را برعهده دارد. این قطعه به ظاهر ساده، تأثیر مستقیم روی مصرف سوخت، توان موتور و سلامت سنسورهای مهم خودرو دارد. متأسفانه در بسیاری از خودروهای ایرانی و چینی، کاتالیزور جزو قطعاتی است که زود خراب میشود و باعث میشود ماشین در سربالایی و سرعتهای بالا جان نداشته باشد.
در این مقاله از سایت ثابت یدک پارت کامل بررسی میکنیم که کاتالیزور چیست، چگونه خراب میشود، نشانههای خرابی چیست و بهترین روش تشخیص و تعویض آن کدام است.
کاتالیست شبیه یک محفظه فلزی است که درون آن شبکهای شانهعسلی از جنس سرامیک قرار دارد. این شبکه با فلزات گرانقیمت مثل:
پوشیده شده است.
وقتی گازهای داغ خروجی موتور وارد کاتالیزور میشوند، واکنش شیمیایی روی سطح این فلزات انجام میشود و آلایندهها به گازهای بیضرر تبدیل میشوند.
خلاصه وظایف کاتالیست:
هرچقدر کیفیت این فلزات بهتر باشد، عمر کاتالیزور بیشتر میشود.
کاتالیزور وقتی خراب شود، رفتار ماشین کاملاً تغییر میکند. مهمترین علائم:
کاتالیست گرفته باعث برگشت فشار اگزوز میشود و موتور نمیتواند گازهای خروجی را تخلیه کند. نتیجه؟
ماشین خفه میشود و کشش ندارد.
ECU تلاش میکند نسبت هوا و سوخت را تنظیم کند اما به دلیل فشار اگزوز، مجبور میشود بنزین بیشتری تزریق کند.
این بو به دلیل سوخت ناقص و نیتروژنهای باقیمانده در مسیر اگزوز است.
در دورهای بالا ماشین نفس ندارد و شتابش سنگین میشود.
معمولاً خطاهای P0420 و P0430 ثبت میشود که نشاندهنده عملکرد ضعیف کاتالیزور است.
اگر کاتالیزور ۸۰٪ گرفته باشد، دمای آن تا ۷۰۰ درجه میرسد!
وقتی شبکه داخلی پودر میشود، صدای تقتق یا ریزش داخل پوسته شنیده میشود.
کاتالیست اصولاً باید حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار کیلومتر کار کند، اما در ایران خیلی زودتر خراب میشود. علت چیست؟
بنزینهای غیراستاندارد یا آلوده، عمر کاتالیست را نصف میکنند.
اگر موتور روغن بسوزاند، ذرات روغن روی شبکه کاتالیزور میچسبند و مانع عبور گازها میشوند.
سنسور اکسیژن اگر درست کار نکند، مخلوط سوخت رقیق یا غلیظ میشود و به کاتالیست آسیب میزند.
یک ضربه کوچک کافی است تا شبکه شکننده داخل کاتالیزور پودر شود.
اگر جرقهزنی خراب باشد، سوخت نسوخته وارد اگزوز میشود و داخل کاتالیست آتش میگیرد.
برخی اکتانهای متفرقه فلزات داخل کاتالیست را مسموم میکنند.
اگر دمای ورودی بیشتر از خروجی باشد → کاتالیزور گرفته
اگر خروجی بیشتر باشد → کاتالیزور سالم
اگر فشار بالا باشد یعنی مسیر خروج بسته است.
خطاهای شایع:
P0420 / P0430 / P0171 / P0172
اگر شتاب بیش از حد کاهش پیدا کند، احتمال گرفتگی زیاد است.
برخی تعمیرگاهها شستوشو با مواد شیمیایی یا واترجت انجام میدهند، اما:
❌ ۹۰٪ مواقع تأثیر موقت دارد
❌ دوباره بعد از یک ماه میگیرد
❌ ممکن است شبکه داخلی را بشکند
بهترین کار: تعویض با کاتالیست استاندارد و اصلی
اگر هرکدام از موارد زیر را داشتید، تعویض ضروری است:
✔️ ارائه کاتالیزورهای اصلی استاندارد یورو ۴ و یورو ۵
✔️ مناسب برای خودروهای ایرانی و چینی
✔️ قیمت رقابتی نسبت به بازار
✔️ تضمین اصالت و کیفیت
✔️ ارسال سریع به سراسر کشور
✔️ مشاوره تخصصی قبل از خرید بر اساس نوع موتور (TU5 – EF7 – G4FC – ACTECO و…)
کاتالیزور یکی از حیاتیترین قطعات خودرو است. اگر خراب شود:
بههمین دلیل توصیه میشود در صورت مشاهده علائم خرابی، حتماً توسط یک تعمیرکار متخصص بررسی شود و در صورت نیاز، کاتالیزور اصلی و استاندارد نصب شود.
احتمالا دوست داشته باشید
